Rau thơm ngoài chợ mua thì rẻ nhưng bó nhỏ dùng một lần là hết, còn mua nhiều thì héo. Trồng vài chậu ở ban công giải quyết đúng chuyện đó: cần bao nhiêu hái bấy nhiêu.
Bài này nói loại nào dễ trồng, cần gì để bắt đầu, và một phần phải làm cẩn thận là ủ rau mầm với giá đỗ.
Loại dễ trồng nhất
Hành lá gần như không hỏng được. Cắm gốc hành mua ở chợ vào đất là mọc.
Cắt lấy lá, chừa gốc thì nó mọc tiếp. Một gốc dùng được nhiều lứa.
Tía tô dễ và lên nhanh. Gieo hạt hoặc giâm cành.
Húng quế, húng lủi đều dễ. Giâm cành vào cốc nước cho ra rễ rồi trồng.
Rau mùi thì khó hơn một chút. Nắng gắt quá là cháy lá.
Kinh giới hợp khí hậu ta. Ít sâu bệnh.
Sả trồng một bụi dùng cả năm. Cắm gốc sả mua ở chợ.
Ớt trồng chậu được. Cần nắng nhiều.
Rau muống trồng chậu cũng được. Cần chậu rộng và nhiều nước.
Rau cải ngắn ngày. Gieo dày, ăn tỉa dần.
Rau mầm nhanh nhất. Vài ngày là ăn được.
Đừng trồng thứ cần vườn rộng. Bí, bầu, mướp leo giàn thì ban công không đủ.
Bắt đầu từ hai ba chậu. Nhiều quá thì chăm không xuể rồi bỏ.
Tóm lại, hành và tía tô là hai thứ nên trồng đầu tiên. Dễ nhất và dùng nhiều nhất.
Đất, chậu và nước
Chậu phải có lỗ thoát nước. Không thoát được là úng rễ, cây chết.
Lót sỏi hoặc mảnh sành dưới đáy. Cho nước thoát tốt.
Đất mua sẵn thì tiện và sạch. Trộn thêm xơ dừa cho tơi.
Đừng lấy đất không rõ nguồn. Đất ở nơi lạ có thể lẫn tạp chất.
Chậu sâu cho rễ ăn sâu. Rau cải, rau muống cần chậu sâu hơn rau thơm.
Tưới khi mặt đất khô. Tưới nhiều quá hại hơn tưới ít.
Tưới sáng sớm hoặc chiều mát. Tưới giữa trưa nắng thì lá cháy.
Nước vo gạo tưới được. Nhưng để lắng, đừng đổ đặc.
Bón nhẹ và thưa. Phân hữu cơ hoai, mỗi tháng một lần.
Đừng bón phân tươi. Vừa hôi vừa không an toàn cho rau ăn lá.
Cần ít nhất vài giờ nắng mỗi ngày. Ban công hướng bắc thì khó trồng.
Xoay chậu định kỳ. Cây mọc đều chứ không nghiêng về một phía.
Nhặt lá vàng và lá sâu. Đỡ lây sang lá khác.
Rút lại, thoát nước và nắng là hai thứ quyết định. Đất tốt mấy mà úng thì cũng chết.
Ủ rau mầm và giá đỗ
Đây là cách có rau nhanh nhất. Vài ngày là ăn được.
Chọn hạt giống dành cho rau mầm. Đừng dùng hạt để gieo trồng thường, có loại đã xử lý thuốc.
Đậu xanh ủ giá thì mua loại làm thực phẩm. Hạt mẩy, không mốc.
Ngâm hạt vài giờ trước khi ủ. Cho hạt nứt nanh.
Dụng cụ phải rửa thật sạch. Đây là phần quan trọng nhất.
Tráng nước sôi rồi để khô. Môi trường ẩm ấm rất hợp cho vi khuẩn.
Rửa hạt mỗi ngày vài lần. Rửa và để ráo, đừng ngâm đọng nước.
Để chỗ thoáng, tránh nắng trực tiếp. Nắng làm giá bị đắng và xanh.
Thấy nhớt hoặc mùi lạ thì bỏ cả mẻ. Không rửa rồi dùng tiếp.
Hạt mốc thì bỏ ngay từ đầu. Đừng tiếc.
Rửa rất kỹ trước khi ăn. Hoặc chần qua nước sôi cho chắc.
Người đang yếu, người già, trẻ nhỏ nên ăn loại đã chần. Nhóm này chịu kém hơn.
Phụ nữ mang thai thì hỏi bác sĩ về rau mầm sống. Có khuyến cáo riêng.
Nói thẳng: ủ mầm dễ nhưng vệ sinh phải làm kỹ. Đây là nhóm rau cần cẩn thận nhất trong bài.
Hái và dùng
Hái bằng kéo, đừng giật. Giật làm tróc gốc.
Cắt chừa gốc để cây mọc tiếp. Nhất là hành và húng.
Hái vào sáng sớm thì rau tươi nhất. Chiều nắng thì lá đã mất nước.
Hái tới đâu dùng tới đó. Đó là lợi thế lớn nhất của việc tự trồng.
Tỉa bớt lá già thường xuyên. Cây ra lá mới nhiều hơn.
Đừng để cây ra hoa nếu muốn ăn lá. Ra hoa thì lá cứng và ít.
Rửa nhẹ trước khi ăn. Rau nhà vẫn có bụi.
Rau tự trồng không có nghĩa là không cần rửa. Bụi, côn trùng vẫn có.
Dùng vào món nào thì hái ngay trước khi nấu. Rau thơm mất mùi rất nhanh.
Thừa thì phơi khô hoặc cất ngăn mát. Hoặc chia cho hàng xóm.
Giâm lại cành khoẻ để nhân giống. Không tốn thêm tiền.
Ghi lại loại nào hợp ban công nhà mình. Vài mùa là biết.
Đừng kỳ vọng tự túc hoàn toàn. Vài chậu chỉ đỡ phần rau thơm, không thay được đi chợ.
Nhìn chung, tự trồng hợp nhất cho rau thơm. Rau ăn chính vẫn phải mua.
Khi không có chỗ
Cửa sổ có nắng cũng trồng được. Vài chậu nhỏ là đủ.
Hộp xốp tận dụng làm chậu. Nhớ đục lỗ thoát nước.
Chai nhựa cắt đôi cũng dùng được. Rẻ và sẵn.
Trồng thẳng đứng nếu thiếu mặt bằng. Treo chậu hoặc làm giá nhiều tầng.
Giâm hành trong cốc nước. Không cần đất, thay nước vài ngày một lần.
Rau mầm chỉ cần khay và khăn ẩm. Không cần đất.
Nhà tối hẳn thì đừng cố. Cây không có nắng thì vống và yếu.
Chung cư thì hỏi quy định. Có nơi không cho để chậu ngoài lan can.
Đặt chậu chắc chắn. Chậu rơi từ tầng cao là chuyện nghiêm trọng.
Chú ý nước chảy xuống nhà dưới. Lót khay hứng.
Không có chỗ thì mua rau vẫn hơn. Trồng không được mà cố thì tốn công vô ích.
Mua rau thơm ở hàng quen và mua ít. Cũng giải quyết được vấn đề.
Chia rau với hàng xóm cùng trồng. Mỗi nhà vài loại rồi đổi cho nhau.
Rút lại, trồng được thì tốt, không được cũng không sao. Đây là phần cộng thêm chứ không bắt buộc.
Lỗi hay gặp
Chậu không có lỗ thoát nước. Úng rễ, cây chết — lỗi phổ biến nhất.
Tưới quá nhiều. Hại hơn tưới ít.
Tưới giữa trưa nắng. Cháy lá.
Đặt chậu chỗ không có nắng. Cây vống, yếu, không ra lá.
Dùng đất không rõ nguồn. Rau ăn lá thì nguồn đất quan trọng.
Bón phân tươi. Hôi và không an toàn.
Bón quá nhiều. Cháy rễ.
Trồng quá nhiều chậu ngay từ đầu. Chăm không xuể rồi bỏ.
Dùng hạt giống thường để làm rau mầm. Có loại đã xử lý thuốc.
Ủ giá bằng dụng cụ chưa tiệt trùng. Nhớt và hỏng mẻ.
Ngâm hạt đọng nước khi ủ. Rửa rồi để ráo mới đúng.
Ăn rau mầm mà rửa qua loa. Rửa rất kỹ hoặc chần qua.
Nghĩ rau nhà trồng thì không cần rửa. Vẫn phải rửa.
Điểm chung: cây chết vì nước và vì nắng. Rau mầm hỏng vì vệ sinh. Hai nhóm lỗi khác hẳn nhau.
