Có những hôm không đi chợ được: mưa bão, ốm, bận việc tới tối. Nhà có sẵn mấy thứ thì vẫn dựng được bữa tử tế; không có thì hoặc nhịn hoặc ăn tạm.
Bài này liệt kê nhóm đồ nên trữ cho bếp chay, cách xoay vòng để chúng không hỏng, và vài bữa dựng hoàn toàn từ đồ trữ.
Nhóm tinh bột
Gạo là thứ đầu tiên. Trữ lượng ăn trong khoảng một tháng.
Gạo nếp một ít cho xôi và chè. Không cần nhiều.
Miến để được rất lâu. Ngâm nhanh, nấu nhanh, nhẹ.
Bún khô, phở khô tiện cho bữa nhanh. Chan nước dùng là xong.
Mì sợi khô cũng được. Nhưng đọc nhãn nếu tránh gluten.
Bánh tráng để dành được lâu. Cuốn hoặc nướng đều được.
Khoai và bí để nơi thoáng. Giữ được vài tuần.
Bột gạo, bột nếp một ít. Làm bánh khi cần.
Cất gạo trong thùng kín. Tránh mọt và ẩm.
Kiểm tra mọt định kỳ. Phơi và sàng nếu nhẹ.
Gạo mốc thì bỏ. Không vo kỹ rồi nấu.
Ghi ngày mua lên thùng. Biết đã để bao lâu.
Mua vừa đủ một tháng. Gạo để lâu xuống mùi.
Tóm lại, nhóm này là phần no của bữa dự phòng. Gạo và một hai loại sợi khô là đủ.
Nhóm đạm và vị
Đậu khô các loại. Đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ — trữ được vài tháng.
Lạc sống để nguyên vỏ. Rang tới đâu ăn tới đó.
Vừng để lọ kín. Rang khi cần.
Nấm khô là thứ quan trọng nhất. Vừa là đạm vừa là nguồn vị đậm.
Mộc nhĩ cho kết cấu. Nhẹ và để rất lâu.
Măng khô nếu nhà hay ăn. Nhớ nguyên tắc sơ chế.
Đậu hũ ky khô. Ngâm mềm là dùng được.
Rong biển khô. Nấu canh rất nhanh và ngọt.
Nước tương và tương. Nguồn mặn cơ bản.
Muối, tiêu, đường. Ba thứ không được thiếu.
Dầu ăn một chai dự phòng. Hết dầu là bí thật.
Một lọ muối vừng làm sẵn. Cứu bữa nhiều lần.
Một hũ dưa hoặc đồ chua. Cho mâm đỡ nhạt.
Rút lại, nhóm này quyết định bữa dự phòng có ngon hay không. Thiếu nó thì chỉ có cơm trắng.
Xoay vòng cho khỏi hỏng
Hàng cũ để phía trước. Lấy cái cũ dùng trước, xếp cái mới ra sau.
Ghi ngày mua lên từng hũ. Không nhớ thì không quyết được.
Kiểm tra giá bếp mỗi tháng. Mười phút là xong.
Dùng hũ trong suốt. Nhìn thấy còn bao nhiêu.
Đồ khuất tầm mắt là đồ bị quên. Xếp sao cho nhìn thấy hết.
Đồ gần hết hạn thì nấu ngay. Đừng để tới lúc phải bỏ.
Mua bù ngay khi dùng hết một thứ. Đừng để trống.
Đừng trữ quá nhiều. Trữ nhiều mà để hỏng thì ngược mục đích.
Trữ thứ mình thật sự hay nấu. Không trữ theo danh sách trên mạng.
Đồ khô cất nơi khô ráo, tránh nắng. Và tránh xa bếp với bồn rửa.
Thêm gói hút ẩm vào mùa nồm. Rẻ mà hiệu quả.
Mốc thì bỏ cả gói. Không nhặt phần lành.
Ngửi trước khi dùng. Đồ khô vốn ít mùi, có mùi là bất thường.
Nói gọn, trữ ít mà xoay đều. Hơn hẳn trữ nhiều rồi quên.
Bữa dựng từ đồ trữ
Cơm với muối vừng và dưa. Bữa đơn giản nhất mà vẫn đủ khung.
Canh rong biển đậu khô. Nấu nhanh, ngọt tự nhiên.
Miến xào nấm khô. Ngâm nấm, ngâm miến, xào một lượt.
Bún chan nước dùng nấm. Ninh nấm khô làm nước, chan bún khô đã trụng.
Cháo đậu xanh. Nấu từ gạo và đậu, ăn với muối vừng.
Đậu đen kho tiêu. Ngâm từ tối, kho vào hôm sau.
Cơm rang với nấm và lạc. Dùng cơm nguội.
Bánh tráng cuốn với rau nếu còn. Không có rau thì cuốn đồ khô đã ngâm.
Chè đậu cho bữa ngọt. Nguyên liệu toàn đồ trữ.
Canh nấm mộc nhĩ đậu hũ ky. Ba thứ đều là đồ khô.
Xôi nếu có nếp và đậu. Ngâm từ tối.
Kho quẹt chay chấm khoai luộc. Khoai để được lâu.
Ghi lại bữa nào làm được từ đồ trữ. Thành danh sách riêng cho lúc bí.
Nhìn chung, đồ trữ dựng được cả tuần nếu cần. Thiếu rau tươi thôi, còn lại vẫn đủ.
Khi thiếu rau tươi
Đây là phần khó thay nhất. Đồ khô thay được đạm và vị, không thay được rau tươi.
Giá đỗ tự ủ là cách nhanh nhất. Vài ngày là có, chỉ cần đậu và nước.
Nhưng phải rửa rất kỹ. Môi trường ẩm ấm cần cẩn thận, hoặc chần qua cho chắc.
Rau mầm cũng ủ được. Cùng nguyên tắc.
Trồng vài chậu rau thơm ở ban công. Hành, tía tô, húng rất dễ.
Rau củ để được lâu thì trữ sẵn. Bắp cải, cà rốt, củ cải, bí.
Khoai và bí giữ được vài tuần. Không phải rau lá nhưng vẫn là rau củ.
Dưa muối đỡ được một phần. Nhưng không thay được rau tươi, nhắc lại.
Rau đông lạnh cũng là lựa chọn. Nếu nhà có ngăn đá rộng.
Mua rau ngay khi đi chợ lại được. Đừng kéo dài tình trạng thiếu.
Thiếu rau vài ngày thì không sao. Kéo dài nhiều tuần thì nên xem lại.
Ai ăn chay dài ngày mà thiếu rau lâu thì hỏi người có chuyên môn. Nhất là trẻ em và người già.
Không có món nào thay hoàn toàn rau tươi. Nói thẳng để không ai hiểu nhầm.
Rút lại, đồ trữ là phương án tạm. Nó giữ cho bữa không đứt, không phải để sống lâu dài bằng nó.
Lỗi hay gặp
Trữ quá nhiều rồi để hỏng. Ngược hẳn mục đích.
Trữ thứ mình không bao giờ nấu. Chiếm chỗ và hết hạn.
Không ghi ngày mua. Không biết đã để bao lâu.
Xếp hàng mới ra trước. Hàng cũ bị quên tới lúc hỏng.
Cất đồ khô cạnh bếp. Hơi nước làm ẩm.
Không kiểm tra định kỳ. Phát hiện mốc khi đã lan.
Nhặt phần lành từ gói đã mốc. Bỏ cả gói.
Ngâm đồ khô quá nhiều vì quên rằng nó nở. Ăn không hết rồi để hỏng.
Dựa vào đồ trữ nhiều tuần liền. Thiếu rau tươi kéo dài.
Nghĩ dưa muối thay được rau. Không thay được.
Ủ giá đỗ mà rửa qua loa. Rửa rất kỹ hoặc chần qua.
Quên trữ dầu ăn và muối. Hết hai thứ này là bí thật.
Mua theo danh sách trên mạng thay vì theo bữa nhà mình. Trữ thứ không dùng tới.
Điểm chung: trữ đồ là để bữa không đứt. Không phải để lấp đầy tủ.
